Các nghi lễ truyền thống trong việc tang
Cập nhật lúc: 23:21 - 21/10/2015 Lượt xem: 9973

1. Lễ mộc dục (Lễ tắm gội cho người chết - Lễ tiểu liệm):

          Trước khi tắm gội cho người vừa chết thường chuẩn bị: 1 con dao nhỏ; 1 sợi vải để buộc tóc (hoặc dùng kẹp tóc); 2 tấm vải trắng (hai khăn) một cái để tắm, một cái để lau; 01 cái lược để chải tóc; 1 cái gáo múc nước; 1 nồi nước ngũ vị hương (bạch đàn, tùng diệp, quất diệp, đỗ diệp, hoặc có thể thay thế bằng các loại lá thơm khác có sẵn trong vườn nhà); một nồi nước nóng, 1 chậu để nước thừa. 

          Lúc tắm, quây màn cho kín, tang chủ quỳ xuống, người hộ việc cũng quỳ rồi cáo từ rằng: "Nay xin tắm gội để sạch bụi trần, cẩn cáo!", xong phục xuống, đứng dậy. Cha thì con trai vào tắm, mẹ thì con gái vào tắm. Đối với những người không có con thì người phục vụ làm thay các con. Lấy khăn nhúng vào nước ngũ vị hương rồi lau mặt, lau người chết cho sạch rồi lấy lược chải tóc, lấy sợi vải buộc tóc (hoặc kẹp tóc); lấy khăn khác lau hai chân hai tay; lấy dao cắt móng chân, móng tay; mặc quần áo mới (hoặc bộ quần áo đẹp nhất lúc sinh thời) cho chỉnh tề; gói móng chân, móng tay, để vào quan tài đem đi chôn.

          Trải tấm vải khâm lên giường (vải khâm gọi là chăn để liệm, dùng loại vải dày, rộng 5 khổ vải, dài 12 thước(4.8m), 1 thước = 40 cm), rước thi thể đặt lên giường (đặt lên trên tấm vải khâm). Sau đó dùng các sợi vải trắng để buộc vai, buộc hông, buộc đầu gối chân, buộc hai ngón chân cái vào với nhau, đặt hai tay lên bụng và buộc hai ngón tay cái vào với nhau, lấy tấm vải trắng hoặc tờ giấy trắng phủ lên mặt (phủ diện). Con cháu thay phiên nhau canh giữ thi hài thật cẩn thận, không được để cho chó mèo tới gần thi hài. Việc canh giữ thi hài kết thúc khi tổ chức nghi thức đưa tang.

          Lưu ý: Lễ này nên thực hiện sớm, lúc người mới từ trần, để lâu sẽ không tốt cho sức khỏe những người xung quanh.

2. Lễ phạn hàm:

          Lễ này theo tục xưa, bỏ gạo và tiền vào miệng tránh tà ma ác quỷ đến cướp đoạt, để tiễn vong hồn đi đường xa được siêu thoát. Lễ này ngày nay nhiều nơi đã bỏ, thay thế bằng may một cái túi, trong túi đựng một ít tiền, một ít gạo và một vài đồ vật lặt vặt khác mà khi sống người đó hay dùng đến. Theo "Thọ Mai Gia Lễ" thì lễ này được tiến hành như sau:

          Lấy ít gạo nếp vo sạch, ba đồng tiền mài cho sáng (nếu có).

          Tang chủ vào quỳ, nam thì quỳ bên trái, nữ thì quỳ bên phải, người chấp sự cũng quỳ, cáo rằng: "Nay xin phạn hàm, xin người nhận lấy, cẩn cáo" (Tư thỉnh phạn hàm phục duy hàm nạp, cẩn cáo!). Người chấp sự lần lượt xướng: "Sơ phạn hàm, tái phạn hàm, tam phạn hàm". Tang chủ làm ba lần, mỗi lần xúc một ít gạo và một đồng tiền cho vào miệng (nam thì bỏ bên trái trước, nữ thì bỏ bên phải trước), cuối cùng vào giữa miệng người chết. Xong, bóp miệng lại, phủ mặt như cũ, nếu hàm bị trễ xuống thì phải dùng sợi vải trắng buộc hàm dưới lên sát hàm trên.

          Lưu ý: Các lễ vật để cho người chết mang theo chỉ mang tính tượng trưng, không nên bỏ kèm vào quan tài những vật có giá trị cao như vàng, bạc, ngọc,...

3. Lễ khâm liệm nhập quan (Lễ Đại liệm):

          Là lễ chuyển thi hài người chết từ giường người chết đang nằm vào quan tài (còn gọi là áo quan). Lễ này những người thân thích ruột thịt buộc phải có mặt. Các con vào, con trai bên trái, con gái bên phải, mọi người khác đứng xung quanh. Người chấp sự xướng: Tự lập (đứng gần vào), Quỵ (tất cả quỳ xuống), Chấp sự cũng quỳ mà cáo từ rằng: "Nay được giờ lành, xin rước nhập quan, cẩn cáo!" (tư dĩ cát thời thỉnh nghênh nhập quan, cẩn cáo!). Xong lại xướng: Phủ phục (lễ xuống), hưng (dậy), bình thân (đứng thẳng).

          Sau đó các con cháu đứng ra hai bên, người giúp việc đưa thi hài từ trên giường xuống đất  đặt  lên trên vải liệm, bọc vải liệm vào thi hài, nhấc lên đặt xuống 3 lần (gọi là hạ thổ), sau đó đưa vào áo quan nhẹ nhàng êm ái, rút vải khâm ra. Đeo găng tay, bổ sung quần áo cho đầy đủ. Sau đó có thể bỏ vào quan tài một số quần áo cũ của người chết (sau khi đã cắt hết cúc). Khi thi hài đã lọt vào áo quan rồi thì phải cắt bỏ những dây buộc chân, buộc tay, buộc vai, buộc mông để người chết có thể nằm thoải mái. Những nơi còn trống trong quan tài sẽ chèn đầy bằng trà hoặc bằng bông lài khô, nổ (gạo nếp sấy), bột trầm nhằm hút ẩm, ...

          Mọi việc xong thì sơn gắn quan tài cho kỹ càng, đặt chính giữa gian giữa, hoặc nhà còn người cao hơn thì đặt sang gian bên, đầu quay ra ngoài. Đặt lên trên quan tài bát cơm bông (bát cơm đầy, bỏ quả trứng gà luộc chín bóc vỏ và cắm đôi đũa được vót tua ở đầu trên), bát hương, thắp 7 ngọn nến trên quan tài