Truy cập nội dung luôn
Tiên Sơn - Hồng Lĩnh, một địa chỉ văn hóa
Cập nhật lúc: 09:10 - 01/12/2014 Lượt xem: 4932

Tiên Sơn - Hồng Lĩnh, một địa chỉ văn hóa

Theo kết quả khảo cứu, cụm di tích văn hóa Tiên Sơn (phường Trung Lương, thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh) có vào khoảng đầu thế kỷ XI, các nhà chuyên môn đánh giá là quần thể di tích độc đáo, một trong những địa chỉ văn hóa nổi tiếng của vùng.
Tiên Sơn gắn với truyền thuyết rằng, sau khi đắp lên Ngàn Hống, ông Đùng đào gốc cây, đốt than, dùng mũi thay bể thổi lò nung sắt, một tay làm kìm, một tay nắm làm búa, lấy đầu gối làm đe để rèn nông cụ và là người bày dạy cho dân làng luyện quặng, rèn đúc. Khi vua Tàu lâm bệnh, ông Đùng được mời sang thăm bệnh, bốc thuốc. Để trả ơn cứu mạng, vua Tàu cho mở kho báu hậu đãi. Ông Đùng nhận đồng làm quà mang về quê nhà và chỉ lấy số đồng đựng đầy cái đẫy mà ông mang theo. Tuy nhiên, chín kho đồng đen bỏ vào mà chưa đầy nửa đẫy và tàu, thuyền vua Tàu của cũng không có chiếc nào chở nổi nên ông bèn cởi nón làm thuyền vượt biển về nước. Số đồng đen mang về, ông đúc thành một quả chuông lớn, khi đánh lên có thể gọi tất cả vàng bạc Trung Hoa chảy về Đại Việt. Tiếc rằng quả chuông quá nặng nên đã rơi xuống ao. Trước khi về Trời, ông dặn sau này nếu gia đình nào sinh được 10 người con trai khoẻ mạnh thì hãy tới kéo chuông lên. Một lần có một gia đình nọ có 10 người con, nhưng trong đó có một người con nuôi, đến kéo. Khi chuông gần lên đến bờ, người mẹ mừng quá kêu lên: "Nuôi ơi, gắng lên!" thế là cơ gia bị lộ! Quả chuông lại chìm xuống.

        Cũng theo truyền thuyết, ông Đùng là người đã đắp lên núi Hồng Lĩnh với 99 ngọn trong đó ngọn cuối cùng bị đứt gánh, một đầu rơi xuống thành núi Ngọc Sơn (phường Đức Thuận), một đầu thành Núi Tiên bây giờ. Để tri ân ông, nhân dân đã xây nên đền Tiên trên đỉnh núi Tiên, trước đền từ xưa đã có một bàn cờ Tiên bằng đá xanh nguyên khối. Huyền thoại còn kể rằng, có người con trai lên núi Tiên hái thuốc về chữa bệnh cho cha, nhân gặp và xem Tiên đánh cờ, mới chỉ xem một ván, khi trở về thì cha đã mất và đã mãn tang. Tiếc rằng qua thời gian và chiến tranh, đền Tiên cổ kính linh thiêng đã bị xuống cấp mới được trùng tu, bàn cờ Tiên đã không còn, nhưng thiên huyền thoại về bàn cờ in dấu chân tiên huyền bí vẫn còn đọng mãi trong lòng người dân Trung Lương. Vào các ngày rằm, lễ, tết...tại Đền Tiên, Miếu Bà Chúa người dân trong vùng và khách thập phương dâng hương khói, lễ vật thể hiện tấm lòng thành kính với trời đất, thần tiên và với những người đã có công với quê hương, dân tộc.

       Theo phả hệ của "Họ Nguyễn Bùi" cụ Nguyễn Bùi Tứ " Ông Tứ Mù 100 tuổi " Hậu duệ Ông Nguyễn Bùi Đáo thì Đại Việt sử ký toàn thư và Lịch triều hiến chương loại chí ghi tại Rú Tiên, cũng giống như ở Bắc Ninh gồm có (Đình - Chùa - Đền) có cả chùa Tiên và Đình làng. Chùa Tiên sơn là ngôi chùa cổ có niên đại khá sớm và Miếu thờ Bà Chúa Kho là nơi tưởng niệm người phụ nữ đã khéo tổ chức sản xuất, tích trữ lương thực, trông nom kho tàng quốc gia trong thời kỳ trước và sau Chiến thắng Như Nguyệt (1076). Chùa Tiên Sơn và Miếu Bà Chúa cũng có từ thời này, về sau do chiến tranh và phong trào bài trừ tín ngưỡng dân gian nên ngôi chùa đã bị phá đổ nát, Miếu Bà Chúa cũng theo đó xuống cấp, mãi tới gần cuối thế kỷ 18 dân làng ở đây đã trùng tu lại nhỏ gọn bên cánh tả của chùa Tiên Sơn phía Sau chùa Tiên Sơn là kho quân lương dành cho quân binh sỹ và tích trữ cứu đói cả vùng Tổng Minh Lương 

         Tương truyền, Bà Chúa Kho là người có nhan sắc tuyệt trần, có công chiêu dân dựng lập làng xóm vùng Đàng Ngoài, giúp nhân dân khai khẩn đất đai nông nghiệp vùng Hoan Châu Nghệ an Thời Lý - Trần. Sau này bà trở thành một vị hoàng hậu, giúp nhà Vua trong việc kinh bang đất nước, giữ gìn kho lương. Bà bị giặc giết trong lúc phát lương cứu đỡ dân làng vào ngày 12 tháng Giêng năm Đinh Tỵ (1077). Cảm kích đối với tấm lòng bao dung của bà, nhà vua đã có chiếu phong cho bà là Phúc Thần, nhân dân Minh Lương của nước Đại Việt nhớ ơn và lập đền thờ ở vị trí kho lương sau chùa trước kia. Đây là ngôi Miếu thờ vọng Bà Chúa Kho duy nhất của dãy đất Miền Trung nguyên mẫu sau Cổ Mễ, Bắc Ninh. Miếu Bà Chúa kho ở Tiên Sơn "Rú Tiên" nhìn về hướng Bắc, phía trước đền là dải đồng lúa trũng, uốn khúc theo triền núi bên ngã ba Sông Lam, sông La và dòng Minh Giang uốn lượn quanh làng, quanh năm dòng nước trong xanh. Hàng năm, vào ngày giỗ Bà, nhân dân địa phương đều tổ chức rất trang trọng với những nghi thức truyền thống. 

           Tiên Sơn là một cụm di tích có niên đại khá sớm, gắn liền với các sự tích, truyền thuyết, các nhân vật, các giai đoạn lịch sử cụ thể. Các hạng mục chính phụ của di tích đã tạo nên sự hài hòa cân đối, tĩnh mịch, linh thiêng, là trung tâm văn hóa tín ngưỡng luôn phát huy được giá trị trong đời sống văn hóa tinh thân của người dân trong tỉnh nói chung và cũng như mọi vùng, miền trên đất nước. 

         Tiên Sơn cũng là một trong những di tích mang đặc trưng tín ngưỡng văn hoá dân gian. Nhân vật được thờ tại di tích bao gồm cả nhiên thần, nhân thần, những người đã có công với quê hương, dân tộc, được người dân nhân cách hoá và tôn thờ phù hợp với yếu tố tín ngưỡng, tâm linh trong đời sống cửa cư dân cộng đồng làng, vùng, miền. Sự nhân cách hoá đó (nhiều nhân vật) được nhân dân ngàn đời ngưỡng mộ bởi sự đức độ, lòng vị tha, sự nhân từ luôn dõi theo đời sống thường nhật của mọi người và cũng từ trong tiềm thức của mỗi con người đều đặt niềm tin và lấy đó làm chỗ dựa tinh thần để vượt qua tất cả những khó khăn nhằm xây dựng một cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Sự tư duy tổng hợp đó được truyền từ đời này sang đời khác, thế hệ này sang thế hệ khác và kết tụ lại thành tín ngưỡng văn hoá mang tính tâm linh. Nhận định về điều này, một số nhà nghiên cứu đã nhận xét:" Tâm linh là cái thiêng liêng cao cả, trong cuộc sống đời thường là niềm tin thiêng liêng… Cái thiêng liêng cao cả, niềm tin thiêng liêng ấy được đọng lại ở những biểu tượng, hình ảnh và ý niệm". 

        Và tại đây còn lưu giữ được nhiều hạng mục công trình (Đền Tiên, Miếu Bà Chúa, Giếng Tiển, đền Thánh..), hiện vật gốc, đặc biệt có một số sắc phong của các triều đại phong kiến phong thần cho các vị được thờ tại cụm di tích Tiên Sơn, một số cổ vật, kiến trúc cổ (thời Lê – Nguyễn)… Đây là những tư liệu quý cung cấp cho các nhà nghiên cứu có cơ sở khi tìm hiểu, đánh giá, khẳng định vai trò của các vị thần, các vị thành hoàng trong cuộc sống tinh thần chung của cộng đồng làng xã. Ngoài ra, các tư liệu đó còn cung cấp nguồn tư liệu để nghiên cứu về sự hình thành, quá trình phát triển, những biến động về địa giới hành chính, một số phong tục tập quán, tục lệ, hương ước của làng, của cụm cư dân trong mối quan hệ xã hội và tiến trình phát triển chung của lịch sử văn hoá làng. 

        Những năm gần đây, thực hiện công tác xã hội hóa các hoạt động di tích, cụm di tích Tiên Sơn đã được địa phương huy động nguồn lực từ các cá nhân, các nhà hảo tâm, tổ chức xã hội trên khắp mọi miền đất nước, các hạng mục của di tích dần được tu bổ, phục hồi…, các hoạt động đều có sự quản lý, chỉ đạo chặt chẽ của chính quyền các cấp. Lễ hội tổ chức theo kịch bản được cơ quan chuyên môn thẩm định, thu hút hàng ngàn người tham gia. Chính quyền địa phương cũng đang triển khai thực hiện giai đoạn 2 việc xã hội hóa công tác tu bổ, nâng cấp di tích để di tích xứng tầm với ý nghĩa cũng như mong đợi của chính quyền, nhân dân địa phương và ý nguyện của đông đảo các đạo hữu, du khách gần xa.

        Năm 2012, Sở Văn hoá, Thể thao và Du Lịch Hà Tĩnh phối hợp khảo sát, lập hồ sơ khoa học cụm di tích Tiên Sơn trình UBND tỉnh xếp hạng di tích cấp tỉnh. Theo kế hoạch, để xứng tầm với địa chỉ văn hóa nổi tiếng của khu vực, sau khi xếp hạng di tích cấp tỉnh, Sở VH,TT&DL lập hồ sơ trích ngang trình Bộ xin thỏa thuận để tỉnh Hà Tĩnh lập hồ sơ khoa học đề nghị Bộ VH,TT&DL xét duyệt công nhận cụm di tích Tiên Sơn là di tích quốc gia./.
                                               Trường Thiện (TH)

Tác giả bài viết: ditichnguyendu.vn

         
Tin cùng chuyên mục

Thăm dò dư luận Thăm dò dư luận

Bạn biết đến Cổng Thông tin điện tử Thị xã Hồng Lĩnh qua...?
% Bình chọn
17% 9
a. Qua quảng cáo
15% 8
b. Được giới thiệu
32% 17
c. Qua mang Internet
4% 2
d. Qua Website khác
9% 5
e. Qua báo, đài, Tivi
23% 12
f. Qua công cụ tìm kiếm

Tổng bình chọn: 53

Bỏ phiếu vô hiệu vì phần bình chọn này đã hết hạn vào 07:31 01/01/2016.

Liên kết Doanh nghiệp Liên kết Doanh nghiệp

 

 

Lượng người truy cập Lượng người truy cập

0 0 3 5 0 2 0 4 9 9
Hôm nay: 9.330
Hôm qua: 10.992
Tháng này: 354.575

Liên kết Website Liên kết Website